This is the story of how we begin to remember
Paul Simon heeft veel door mijn hoofd gespeeld de afgelopen weken. Zijn nummer Under African Skies past zo mooi bij deze reis dat het ook de titel voor deze blog heeft geleverd.
Inmiddels zijn we aangekomen in een uberhip hotel met veel couleur locale, in de hippe buurt van Dar es Salaam (Dar voor intimi), onze laatste bestemming van deze reis. We gaan genieten van de tropische stranden, en kijken of we nog wat jeugdherinneringen kunnen terug vinden, maar het lange autorijden zit er in ieder geval op. Gelukkig, want de reis vanuit Bukoba naar de kust was een pittige, 1500 Afrikaanse kilometers en drie dagen heel hard werken, dus daar komt een apart verslag van (in beide betekenissen van het woord). Hieronder de dag bij Kagera Sugar, en wat korte indrukken van de stopover in Dodoma en de eerste dag in Dar.
Dag 15 Kagera Sugar
Na 48 jaar en een lange zoektocht om contact te leggen, was het dan eindelijk zo ver, we waren van harte welkom om Kagera Sugar te bezoeken en hopelijk iets terug te vinden van vroeger. De rit uit Bukoba duurde ongeveer een uur, en zoals altijd was navigatie even puzzelen, waardoor we ongepland door ‘de bebouwde kom’ van een heel klein dorpje (lees twee handenvol huizen) reden. En dat was een ongekend schot in de roos, want op een overwoekerd stuk zag ik ineens wat restanten van machinerie en vervolgens een flinke schoorsteen staan, die ik tot mijn ongeloof meteen herkende van de foto’s uit 1978. Uiteraard uitgestapt en even rondgekeken, maar het was nog lastig te geloven dat bijna 50 jaar later alles nog zou bestaan. Besloten om door te rijden naar de fabriek zelf, en later terug te komen, want we werden verwacht door Francis Lubandi, head of HR and Administration en de persoon met wie ik op LinkedIn connectie had weten te maken.
Bij de diverse security checks werd wat verbaasd gekeken naar onze auto met daktent, maar de naam van Mister Francis werkte perfect, we mochten door rijden tot aan headquarters. En daar werden we op de bekende gastvrije manier ontvangen en geïntroduceerd als “you must meet my friends from Holland, we met on the internet!”. Dat werd al snel aangevuld door “this lady lived here before the war, she came here with her family”.
Net zo goed als het voor mij bijzonder was om terug te zijn, waren zij gefascineerd door het stukje geschiedenis (inclusief foto’s) die we met hen konden delen. De oude fabriek, nu bekend als Kagera A, is sinds de oorlog nog nooit meer gebruikt, en ook de velden zijn pas begin deze eeuw weer opnieuw beplant, toen het bedrijf weer is geprivatiseerd. Inmiddels werken er 16.000 mensen, hebben ze 65.000 hectares suikerriet, alles automatisch geïrrigeerd, en zijn ze marktleider in Tanzania. Export naar het buitenland is nog niet toegestaan maar staat wel op de planning.
Francis is de hele dag onze gastheer geweest, met alle gastvrijheid die je je kunt voorstellen, zoals toen ze hoorden dat we een B&B in Bukoba hadden: “You should have told me, you could have stayed in our hotel, and we could have had a barbecue at the river!”. We begonnen met een fantastische lunch in het company hotel (de beste focaccia die ik buiten Italië heb gegeten) en een korte impressie van het dorp dat rondom de fabriek is gebouwd. Naast scholen, voetbalvelden, kerken, moskeeën en een bankfiliaal was er zelfs een stal en paddocks voor wat paarden! Totaal onverwacht want ik had tot dan (en daarna) geen enkel paard gezien, en ik heb ook niet helemaal begrepen waarom dat daar wel zo was.
Daarna maakten we een rit over de velden naar een uitzichtspunt, waar de grootte pas echt duidelijk werd, en de Kagera river, waar het water voor de velden wordt opgepompt. Overal prachtig verzorgd met summer huts, bloemperken en verharde paden. Deze pump stations worden veel gebruikt als uitstapje in de avond, en Francis vond het jammer dat we dat moesten missen in verband met de rit terug naar ons B&B in Bukoba: “You should have told me, you could have stayed in our hotel, and we could have had a barbecue at the river!”. Omdat het inmiddels wel later begon te worden, was de rondleiding in de fabriek heel beknopt, wat gezien de warmte, herrie en doordringende geur van fermentatie niet zo heel erg was, hoewel het wel een indrukwekkend beeld gaf.
En toen terug naar de oude fabriek waar het allemaal begon. Kennelijk was het terrein pas een paar weken geleden opgeknapt, alles was jarenlang totaal overwoekerd. De huizen waar we destijds woonden, zijn nu in gebruik door de lokale voetbalclub, Kagera Sugar FC, wel schokkend om te zien in welke staat ze nu verkeren. Maar de ervaring om er terug te zijn, het weggetje te zien waarover mijn vader naar zijn werk liep (in mijn beleving een enorme afstand, naar nu bleek zo’n 100 meter), en weer op de verandah te staan waar ik toen een muziekdoosje liet afspelen, heel bijzonder en moeilijk om woorden voor te vinden, nog steeds. De hele terugreis, inclusief de stop bij de nieuwe Kyaka brug, de resten van de gebombardeerde brug zijn nog steeds goed te zien, bleef het onwerkelijk, “is dit echt waar?”.
Dag 18 Dodoma
Na twee volle dagen pittig autorijden wilden we mijn verjaardag toch liever niet in de Landcruiser doorbrengen, en tot onze verbazing bleek er in een buitenwijk van Dodoma (hoofdstad van Tanzania met redelijk veel ruwe kanten) een indrukwekkend wijngoed met een uitstekend hotel te liggen, en aangezien Dodoma op een dagrit (nou ja, in theorie dan) van Dar ligt, was het een perfecte stop. We hebben ’s avonds genoten van een fles lokale bubbels (prima champagne!) na overdag drie verschillende kerken (Anglicaans, Luthers and katholiek) en een moskee te hebben bezocht, naast natuurlijk een uurtje over de markt dwalen tot grote verbazing en hilariteit van de verkopers.
Dag 20 Dar es Salaam
Vandaag weer wat jeugdsentiment met lunch bij het legendarische Kilimanjaro hotel (nu onderdeel van Hyatt Regency) en een fantastisch bezoek aan het Nationaal Museum, waar de schoolklassen het geweldig vonden om naar ons te zwaaien, te vragen hoe we heetten en de allerdapperste zelfs een handje kwam geven. Het museum zelf was top, een bonte verzameling van paleontologische vondsten (waar Tanzania beroemd om is), kunstwerken en een overzicht van de geschiedenis van Tanzania met een ererol voor de eerste president Julius Nyerere die consequent met zijn volledige naam en titel (father of the nation) werd aangeduid. ’s Middags een bezoek aan de hippe art market, een soort Afrikaanse Strijp S met veel restaurantjes, winkeltjes en uitzicht op zee. Niets groots of spannends, maar ik heb pas ontdekt dat dit dé nieuwe trend in reizen is en bekend staat als ‘tiny tourism‘. Niet de grote highlights maar lokale shops bezoeken of door gewone wijken dwalen. IMO best leuk, we doen het al jaren! Natuurlijk slaan we niet alle grote highlights over maar voor ons zijn juist de kleine verrassingen het leukste van reizen.
Morgen verhuizen we naar een hotel iets ten noorden van de stad, in de buurt waar we destijds ook hebben verbleven. Beetje snorkelen, misschien nog een dorpje bekijken, we zien wel.
Wat een prachtige ervaringen Lielle en mooie foto’s om te helpen de beelden te vormen. Te laat bedacht dat jij mijn felicitatie appje op je verjaardag natuurlijker niet ziet dus bij deze alsnog: van harte gefeliciteerd. Ik ben blij voor je dat jullie deze reis hebben kunnen maken met een stukje terug in de tijd reizen
Her path was marked
By the stars in the Southern Hemisphere
Thx! Het was een enorm geslaagd, zelfs nog meer dan ik had durven dromen