We were indeed driving down to the river belting out my favourite Springsteen song when my husband suddenly broke off. “Wait! Is that a croc hiding in the water?” I tried to see what he was pointing at. “It could be. After all, we’re not that far from Crook’s Corner where we saw that big one.” 

We stopped the car and reconsidered. It had seemed such a good idea, back home. Instead of crossing to Zimbabwe through Beitbridge, South Africa’s most-dreaded border post, we would take the scenic route through Mozambique. After all, most of it was on good tarred roads, and the shortcut using a dirt road hugging the Zimbabwe border was said to be in good condition. Even driving through the legendary Limpopo river was supposed to be easy. 

And until now, everything had gone smoothly. My prep work had paid off, we had even made sure we finished all the beer to avoid hassles with Mozambique Customs. We had found the great grey-green greasy Limpopo and were all set for our first African river crossing. But none of my guides said anything about beating off crocodiles. 

Suddenly, while we were checking a detour that would get us to an actual bridge, some children appeared. They were barefoot, smiling broadly and waving for us to follow them. We shared a long look, “What the heck, let’s go” and drove down the dry riverbed to the boys splashing in the shallow waters. They pushed a big log out of our way and waded to the other side, with the Hilux following closely. The safe crossing called for celebration, but with a long drive still ahead we thanked our heroes, shared some cold soft drinks with them and pushed on. 

After bouncing for hours on the rough track that was not quite as good as I had been led to believe, we finally got to the border in dusty Chiqualaquala. We were seriously behind schedule by now and worried about getting in before dark. We could also smell bushfire and a large plume of smoke appeared to be between us and Mabalauta, destination for the day, where we would start six days of roughing it in Gonarezhou, Place of the Elephants. 

The friendly Immigrations officer told us not to worry about it. “You’ll be fine. It’s not a bushfire, they are removing landmines that were left over from the civil war. As long you stay on the roads, nothing will happen.” Suddenly I understood why there had been tape tied to the trees and felt quite relieved about not relieving myself behind a tree earlier. Even though I hadn’t made the connection, the hazard signs in our trusty navigation app had proved to be quite useful.

When sunset still saw us crawling along the African veldt, I was less sure about the app. It showed an off-road track that was supposed to lead us to camp, and it matched the car tracks in front of us, but with a notice saying ‘road closed, turn back and follow the signs’ we were clueless. Did we miss a turnoff when we were so excited about the pangolin we spotted? Admittedly, it was only his unmistakable rear end, but still. 

And indeed, the sign was there. Paint peeling off, and the words almost completely faded away, but we could still make it out. ‘Turn left to Mabaulata camp site, 2 km’. With our driving speed not fully up to African standards and certainly not in pitch dark, it was another twenty minutes before we were warmly welcomed by the ranger. Our ETA had been radioed through from the park gate, and he had been waiting for quite a while, unsure what was keeping us. Deciding not to launch into a long tale, we bought some firewood and drove off to make camp. 

10 pm saw us finally settled with a nice South African red, enjoying the sounds of elephants drinking from the river below. It was the perfect way to wind down after a full day, but I felt sure we hadn’t even scratched the surface of this remote corner of Africa.

this was originally submitted as an entry for the 2021 Bradt travel writer competition

En na een mooie wrap met marinated beef, checkin en security, is het nog maar twee uur tot vertrek. Net voldoende tijd voor het laatste verslagje.

De laatste twee dagen hebben we besteed aan een eerste kennismaking met Jo’burg. Begonnen met het Apartheidsmuseum waar de achtergrond, ontwikkeling en gevolgen van Apartheid worden getoond. Ik was er stil van, en heb eigenlijk nog steeds geen woorden voor de indruk die het heeft achtergelaten. Het was alleen zoveel dat het na een paar uur niet meer op te nemen viel, dus we moeten gewoon een keer terug.

Verder hebben we wat door de stad getoerd op weg naar oa de Mall of Africa. Die was wel te vinden, maar parkerne met een auto van 2.5m hoog viel niet mee, tot Security toestemming gaf om de Hilux bij de bushalte neer te zetten. Voelt toch wat ongemakkelijk, dus we hebben even snel de megamall doorgerend en vonden idd de auto terug zonder wielklem of iets dergelijks. Het laatste uitstapje was naar een outdoorzaak, waar allerhande braaiaccessoires, visbenodidgdheden en kampeeruitrusting werden verkocht. We moesten wel via een sluis (letterlijk naar binnen) wat gezien het overige assortiment dat op de inpandige schietbaan kon worden getest ook niet zo raar was. Vreemde ervaring!

En vandaag hadden we nog wat tijd over voordat de auto moest worden ingeleverd. En dan is een ruitersportzaak bekijken natuurlijk altijd leuk, je weet nooit of je nog wat moois tegenkomt. Qua paardenspullen viel dat wel tegen, maar bij de charity shop next door (Daily Bread) was een repetitie voor een pageant (miss verkiezing) bezig, in traditionele kleding vanwege National Heritage day. We hebben genoten van de uitstraling van de deelnemers, die zo ook spelenderwijs zelfvertrouwen opdoen. Ook heel bijzonder hoe op deze manier een gemeenschap in staat gesteld wordt om te groeien.

Na dit buitenkansje (daarom wille we zo graag zelf onze reizen organiseren) de auto ingeleverd en alvast gespiekt of we volgend jaar de Hilux met vaste camperopbouw willen hebben. Want deze reis smaakt naar meer!

En nog wat losse indrukken

Wat eet je zo onderweg?

We hebben echt van alles gegeten de afgelopen weken. Verse kreeft, T-bone steak die zelfs met een goed scherp mes niet in stukken te krijgen viel, well-done (of rare) eggs, heerlijk gegrillde kip, Sanoma pudding, crumbed beef (nee geen cornbeef, gepaneerd), halloumi en hummus, cheesy marmite (yuk!), en heerlijke wijnen.

Alleen de elephant Tered durfden we niet aan, maar ik weet nu nog steeds niet wat het is.

Wat zie je zo onderweg?

Autowrakken in allerlei staat van ontbinding, prachtig geklede vrouwen met een koninklijke uitstraling, geiten, koeien, varkens en kippen die onverwacht de weg opvliegen, idem voor busjes en brommers, beide vol met passagiers, allerlei kroegen geschilderd in Vodacom of 2M (bier) kleuren, vlaggenmasten in het midden van nergens, prachtig omcirkeld met witgeverfde stenen, kerkdiensten onder een boom, bij alle grote kruisingen kraampjes met fruit, ketchup, en de lokale winkel van sinkel, en ook heel bijzonder, een gekantelde aanhanger die vol zat met 100-en zakken chips?

In Johannesburg vallen de four-way stops op, die goed worden nageleefd, zelfs bij de door loadshedding (geplande stroomonderbrekingen) niet werkende robots (verkeerslichten). Maar nog veel boeiender is het straattheater dat bij een wel werkend stoplicht wordt vertoond, 30-second performance art!

Wat valt er nog meer op onderweg?

Mijn haar wassen na een paar dagen Kruger lijkt wel op het wassen van de staart van Ukkie na een stoffige week. Er zit alleen wat minder mest in.

Alle papieren die moeten worden ingevuld, inclusief je next of kin bij de grens met Zimbabwe. Zwager Roland staat nu dus voor eeuwig in de Zimbabwaanse boeken.

Het enorme contrast tussen Zuid-Afrika enerzijds en Zimbabwe / Mozambique anderzijds, qua kwaliteit van de infrastructuur.

Ik was gebleven bij de snorkeltocht vanuit Vilankulos. Laten we het erop houden, dat alles op en in het water voor ons niet een enorm succes was. Een klein bootje stuiterend door hoge golven (ik weet nu hoe een bergop galopperend paard moet voelen!), flinke golven op het rif, en eigenlijk weinig te zien. Vooral veel kleine visjes, en mooie blauwe zeesterren, en een haaitje, die ook heel snel vertrokken was. Mijn wanhopige poging om dan maar de vissen te voeren met mijn omelet van die ochtend hielp ook al niet.

Maar verder was het een serieus leuke tocht, die begon met een beklimming van een flink duin, waarbij iedere stap omhoog ook zorgde dat je meteen weer 50 cm teruggleed. Schiet niet echt op maar wel erg gaaf om met grote stappen snel thuis af te dalen. Lunch werd als een soort popup picknick op een onbewoond schiereiland (vaste grond!) verzorgd, en na even bijkomen smaakte dat uitstekend.

We hebben ook staan kijken toen de lokale vissers hun net binnenhaalden, maar ook die vangst was zeer teleurstellend, maar een (1) ondermaats exemplaar. Ook opvallend dat er gevist mag worden in een natuurreservaat, en wellicht verklaart dat ook de kleine populatie. Overigens hoorden we later dat duiken op de zeekant van het rif wel spectaculair mooi was, waarbij zelfs dugongs (zeekoeien) zijn gezien.

Op de terugweg nog een wandeling op zoek naar de lokale gazelles, en meteen een mij onbekende vrucht (masala of zoiets) geproefd. Keiharde schil en grote pitten waar je het vruchtvlees afsabbelt. Soort kruising tussen banaan en sinaasappel, heerlijk!

Op zaterdag weer een paar 100 kilometer zuidelijker (langzaam op terugweg naar Jo’burg) en op een populaire overlanders camping (White Sands) terecht gekomen, die nu vrijwel verlaten was. Meest bijzondere van de lokatie was wel dat die bij springtij in een eiland verandert, en je dus daadwerkelijk een paar uur vastzit. Medegast Norman zat er al drie maanden vast, zijn boot was op een rots gelopen en de reparatie, of vooral het zorgen dat de boot droog bleef bij hoog tij, was nog steeds niet gelukt. Gelukkig was er een bar met goed eten, veel sport op TV en wat aanspraak, bijzonder om zijn verhalen te horen.

Op zondag een tochtje langs de kust op zoek naar een duikschool, maar uiteindelijk besloten om gezien de beperkte tijd alleen een ocean safari (snorkeltocht) te doen, in de hoop de ocean big five (turtle, humpback whale, dolphin, whale shark, manta ray) te zien. De rest van de dag geprobeerd om vanaf het strand wat te snorkelen, maar ondanks hardnekkige pogingen om de hilux via allerlei geiten-, gemzen- en varkenspaadjes naar Praia da Rocha (rotsstrand) te sturen moesten we dat uiteindelijk opgeven. Alle ‘wegen’ bleven min of meer parallel aan het strand, erg frustrerend.

Op maandag een bezoekje aan de provinciehoofdstad Inhambane, die aan een flinke baai ligt, inclusief voetgangersferry naar het vasteland. Het restaurant naast de ferry serveerde het slechtste eten van de hele vakantie, zowel de hamburger als de pizza leken echt nergens op. Ter compensatie zijn we dan ook maar ’s avonds gaan eten in het beste restaurant van de omgeving, dat door een frans stel werd gerund. Ceviche en grilled prawns vooraf, filet mignon en roasted crab als hoofdgerecht, vergezeld door een mooi glas wijn. Culinair genieten! Het is wel de eerste keer dat ik mijn hoofdgerecht al geserveerd krijg voordat mijn eerste glas wijn op is, het tempo lag nog hoger dan wat we in de USA hebben meegemaakt.

Dinsdag dan de ocean safari, snorkelen met gids en drie andere gasten. Antoine bleef wijselijk aan de kant, en toen het vertrek met de zodiac meer op een achtbaan dan een boottochtje leek, vroeg ik me serieus of dat toch niet beter zou zijn geweest. Iets met ezel en steen en zo. Maar goed, gewapend met een citroen om op te sabbelen (tip van de duikschool) en primatour, zou het allemaal goed moeten komen. (spoiler: eh nee dus ). Maar we hadden wel meteen geluk, binnen een paar minuten de eerste walvissen gespot op redelijk grote afstand, en vrij snel ook een enorme school dolfijnen die aan het spelen waren. Dus overboord en snorkelen! Jammer dat het zicht erg slecht was maar wat een bijzondere ervaring. En toen was het nog niet op, want een kwartiertje later troffen we een slapende walvis met baby. Mamma slaapt op haar rug en kind ligt dwars op haar. We hebben er uitgebreid naar kunnen kijken, en dat was de onvermijdelijke visvoeractie toch zeker waard, vooral toen ze uiteindelijk wegzwommen en je pas echt kon zien hoe groot zo’n walvis is. De terugtocht was nog een tandje heftiger dan het uitvaren, en hopelijk waren de vissen blij met de voorverteerde citroen.

De rest van de dag zijn we bezig geweest met kilometers vreten, tot de overnachting in sunset beach resort. Geen zonsondergang gezien met dank aan de regen en laaghangende bewolking. Maar wederom prachtige plek, interessant hoe ze in Mozambique bij alle luxe resorts hotelkamers, self-catering huisjes en kampeermogelijkheden aanbieden. Dat is pas glamping!  Heerlijk gegeten, slecht geslapen door een gigantische onweersbui (die klap moeten jullie in Nederland hebben gehoord), en na een goed ontbijt bij kaarslicht (geen stroom) verder naar Jo’burg. De grens ging onverwacht voorspoedig, en we vonden weer een prima overnachtingsplek net na de grens. Het ontbijt ’s ochtends werd opgeluisterd door een bijeenkomst van de lokale bond voor plattelandsvrouwen, maar de onverwachte hug bij vertrek van de gastvrouw en natuurlijk ‘drive safe’, was hartverwarmend. Nog even gestopt bij de plek waar we zes jaar geleden voor het eerst kennismaakten met Kruger (een brug met uitzicht op krokodillen en nijlpaarden), en probleemloos bij de laatste stop van deze reis aangekomen, weer zo’n geweldige B&B in de buurt van de autoverhuur, zodat we nog wat tijd hebben voor Johannesburg. Maar dat komt in het laatste verslagje, eerst wat eten.

Maar na al drie uur bezig te zijn met uploaden, lijkt het me verstandiger om dat morgen nog een keer te proberen, om te voorkomen dat de laptop in de oceaan belandt. 

deze oceaan dus, maar nu is het gelukt. 

Het vorige verslag eindigde in Chimanimani, een stadje in de Eastern Highlands, redelijk dicht bij de grens met Mozambique. Inmiddels zijn we vier dagen, hemelsbreed 350 kilometer en 432.985 potholes verder, en is onze vakantie begonnen. Dat wil zeggen, na ruim twee weken intensief rond trekken, hebben we nu nog een week waarin we vooral genieten van zon, zee, strand en lekker eten. Voor morgen hebben we een dag snorkelen op Two Mile Reef gepland, en ik hoop later deze week nog  te duiken bij Tofo, beroemd om manta rays en whale sharks.

De afgelopen dagen zijn we vooral bezig geweest met het afleggen van die 721 kilometer (11 uur 16 minuten volgens Google maps) en alles wat daarbij komt kijken. Hieronder een impressie daarvan. 

Het klinkt heel simpel, je rijdt van Chimanimani naar Vilankulos. Even route ingeven op google maps, navigatie aan en op pad. Helaas werkt het hier niet helemaal zo. De tijden die google berekent (9 uur, 33 minuten, 574 km), zijn weinig betrouwbaar en de kwaliteit van de wegen kan ook nogal variëren. Daar komt in dit geval bij dat er een grens moet worden overgestoken en grenzen in Afrika kosten veel tijd. Heel veel tijd. Dus dan gaan we puzzelen met het grote stratenboek van Tracks4Africa, de Bradt guide voor de diverse grensovergangen en een paar waardevolle facebook groepen (DriveZim en DriveMoz), en kom je tot de conclusie dat de meest logische grensovergang alleen voor voetgangers is, de andere grens via een heel dun wit streepje en een gravel road gaat, en dat overnachtingsplaatsen vinden sowieso een uitdaging is. Plan B wordt dus om via de grote grensovergang bij Mutare te rijden, te overnachten in een nationaal park in Mozambique en dan in een dag naar de kust te rijden.

Dus op tijd op pad, en we kwamen inderdaad redelijk volgens planning na ruim 2 uur aan bij de grens. En toen werd het wat minder voorspoedig. De Zimbabwaanse grens was nog redelijk oke, hoewel ook hier al duidelijk werd aangedrongen op ‘something for me so I will remember you as my friend’. Lastige situaties altijd, zeker omdat deze persoon duidelijk maatjes was met de officials. Maar goed, een paar dollar armer, waren we in ieder geval halverwege. Maar als dan het tegemoetkomende verkeer vijf banen creëert, en niets overlaat voor de rest, en er ook nog ergens een aanrijdinkje met blikschade is, gaat het ineens veel tijd kosten. Eenmaal opgelost loopt het natuurlijk storm bij de Mozambikaanse officials, en loopt de spanning toch wel op, als er allerlei mannetjes (al dan niet officieel), verkopers, geldwisselaars en kinderen aan je beginnen te plukken. Vooral figuurlijk gelukkig, maar toch. Uiteindelijk kregen de meest opdringerige personen duidelijk te horen van een senior officer dat ze moesten opzouten, en een Temporary import permit (TIP), heel veel stempels, 1750 Mozambikaanse hutsefluts (- 500 voor de TIP) rijker maar 20 dollar voor de road tax en – erger –  een paar uur geplande reistijd armer, konden we verder. Nationaal park Gorongosa (Gorgonzola) geschrapt, niet meer haalbaar voor het donker, en een overnachting in Chimoio gepland. Goed hotel gevonden, ’s ochtends wat proviand ingeslagen, en nog even gekeken bij een lokale demonstratie/activiteit/bijeenkomst om de hoek, die gemoedelijk verliep, ondanks de toch indrukwekkende en zwaar bewapende militaire aanwezigheid. Die AK47 op de nationale vlag staat daar duidelijk niet voor niets. 

Nieuwe route – nav een DriveMoz tip – via Dombe gepland, want de grote noordzuid verbinding (EN1, lokale A2 zeg maar) scheen niet zo best te zijn. En inderdaad, dit was prima autorijden. Rustig, goede weg, wel wat gekronkel door de bergen maar zo voorspoedig dat we ook alle tijd hadden om op de lokale markt te stoppen voor een praatje en een plaatje. 

Rustig doorgetuft over een prima gravel road, soms wat gehinderd door een omgevallen boom, maar voorgangers hadden een prima omleiding door de bush ernaast gemaakt. En tegen twee uur draaiden we de EN1 op, met nog een 100 kilometer te gaan tot geplande overnachting in Buffalo Camp, opnieuw een FB tip. En dan begrijpen we ineens waarom die EN1 werd afgeraden. De eerste pothole die we zien, direct voor de brug is zo diep als Grand Canyon en heeft de omvang van Yellowstone. De brug zelf golft serieus mee met het tegemoetkomende vrachtverkeer en de potholes zijn weliswaar iets minder diep maar het zijn er zoveel dat het vooral zoeken is naar een stukje asfalt. En helaas is het zo gebleven. We overwegen serieus om in te schrijven voor het volgende WK pothole slalommen, de Hilux kan heel erg veel hebben, maar het is toch niet handig om met > 50km/u een pothole in te rijden, dus waar mogelijk kies je de route eromheen. Het is minder belangrijk of je dan op de andere weghelft zit, en of je linker- en/of rechterberm meepakt, en daar denken tegenliggers ook zo over. Vier vrachtwagens naast elkaar die – gelukkig langzaam – op je afkomen, is best indrukwekkend. Intensief autorijden, ook omdat we absoluut voor het donker bij het hotel wilden zijn dus toch wel wat snelheid moesten houden. Deze wegen in het donker rijden is serieus onverantwoord. Niet alleen vanwege de potholes, maar ook vanwege ontbrekende verlichting, en juist aanwezige alcohol bij medeweggebruikers.

Gelukkig waren we inderdaad bijtijds bij Buffalo Camp, en de staf bevestigde dat dit absoluut het allerslechtste stuk in Mozambique (IMO de hele wereld) was. Burger en gegrillde kip, en vooral dat biertje (alle vier!), smaakte extra goed. 

De volgende ochtend nog een relatief klein stuk potholes (maar 40 kilometer) en vervolgens de roemruchte brug over Save (Saavee) river. We waren gewaarschuwd, pas goed op je spullen en op je papieren, hier is altijd gedoe. Nu waren er recent diverse arrestaties van dienstdoende officials  geweest (oa dankzij klachten op DriveMoz!) dus het zou wat zijn verbeterd. Dat bleek ook het geval, hoewel zes gewapende mannen in uniform toch altijd oncomfortabel blijft. Ik moet wel zeggen dat alle andere police barriers tot nu toe erg prettig zijn verlopen! En we mogen helemaal niet klagen, tot 2016 kon je de Save alleen in konvooi met militaire begeleiding oversteken, wellicht maar goed dat ik dat pas zag in de gids toen we hier al waren. 

Maar ook de brug was een avontuur op zich, de oudste brug is stuk, de nieuwste nog niet af, en dus ligt er iets tijdelijks ergens verstopt, waar je maximaal 15 mag. Ook niet geruststellend.  

Het laatste stuk naar ons resort ging gelukkig soepel, met uitzondering van de drie kilometer door de duinen. De Hilux had het er moeilijk mee!  

Kortom, we zijn toe aan een dagje rust, en vooral ook weer lekker eten en dat ga ik nu ook doen, dus de geplande impressies van wat je zo onderweg ziet en eet, houden jullie nog tegoed. Take care, drive safely! 

En PS, de uiteindelijke route heeft ons grofweg 20 uur gekost! 

Maar dat was een mooie afsluiting van enkele afwisselende dagen. De overnachting bij Director’s werd nog opgeluisterd door een late night visit van een olifant op zo’n 20 meter, dan ben je best blij met een daktent

Maar toch goed geslapen en op tijd op pad richting het laatste wilderness camp in Gona, Pokwe. Een goede 50 km rijden, maar over bospaden die in een cross zonder meer zouden worden afgekeurd vanwege de kwaliteit van de bodem kostte dat toch zo’n 4 uur. Het was ook nog wel even zoeken naar de Chitove causeway want deze rivieroversteek wordt na ieder regenseizoen opnieuw ‘aangelegd’. Het komt erop neer dat een ondiep stuk met voldoende harde bodem wordt gemarkeerd met stokken, en bij de afslag van de ‘main road’ wordt een schedel (van iets hertigs ) neergelegd. Die aanpassing op de verkeersregels hadden we even gemist, maar gewoon de autosporen volgen werkt ook goed. De crossing zelf was wat dieper dan verwacht, maar de Hilux trok er simpel doorheen. 

Eerst de camp site verkend en een late lunch, alvast tafel en stoelen achtergelaten, want ach, daar gebeurt toch niets mee. Nog doorgereden naar een pan (drinkplaats) verderop, en genoten van de wegdartelende families warthog, die duidelijk een cursus synchroon rennen hadden gevolgd. Bij terugkomst in ons kamp, hadden er duidelijk mensen gebruikt gemaakt van onze stoelen, en zelfs een boodschap ‘love the queen’ in het zand geschreven, tot onze stille ergernis. Maar goed, heerlijk genoten van de zonsondergang, een mooi glas whiskey en een bush borrelplank (cheddar, ham, griekse salade en crackers), en zitten luisteren naar het geruis in het struikgewas  vlakbij. Er was duidelijk wat gaande maar we konden het net niet goed zien. Het gebrul van de leeuwen ’s nachts was ook indrukwekkend! Toch goed geslapen, zo’n daktent is best fijn. 

Aan de andere kant, als je onder een grote boom staat, en er apen in die boom zitten, is het toch minder comfortabel wakker worden. Maar toen een kleintje schrok van mijn poging om een foto te maken, waren ze ook in een oogwenk vertrokken, en toen bleek pas hoeveel het er waren. Tientallen kwamen van alle takken af, grotendeels verstopt voor die tijd. Indrukwekkend!

De route het park uit werd al meteen bijzonder, toen we twee hyena’s zagen met een stuk kudu. Waarschijnlijk gejat van de leeuwen naast ons, dat was het gedoe dat we hadden gehoord. Het raadsel van de boodschap in het kamp was ook opgelost toen we bij de Runde kwamen, twee Britten op weg naar de rivier voor hun ochtendbadritueel (zij liever dan ik) hadden het als bush telegraph voor ons achter gelaten, omdat Queen Elizabeth overleden was. Zo waren wij iig ook weer op de hoogte. 

Na een soepele doorsteek van de Runde en iets verderop de Save en daarmee de parkgrens konden we via een lange gravelweg op pad naar provinciehoofdstad Chiredzi, voor een douche, boodschappen en een keer uit eten. Prima hoofdweg (de A10), met klassiek Afrikaanse taferelen als de was doen in de rivier, en overal geiten en koeien langs de weg. Maar vlotte reis, een klassiek Brits hotel met geschilderde jachttaferelen ter decoratie gevonden en begin van de middag zaten we bij het zwembad (onderhoud niet overbodig) te genieten van een sausage roll (top!) en een echte kop koffie, gemaakt van nescafe met Chichorei? In Nederland werd dat volgens mij in de oorlog gedronken, hier lag het volop in de schappen van de supermarkt. Daarover gesproken, ik vind het geweldig om door supermarkten te dwalen en ook hier was het een waar genoegen. Een behoorlijk breed assortiment van groene zeep, de actuele wisselkoersen voor de US dollar, kaart (credit card?) betalingen en zimbabwaanse hutsefluts  aan de muur, en verplicht mondkapjes ivm Covid. 

Het avondeten in het hotel was duidelijk het hoogtepunt van de week, we moesten vechten voor een plekje, maar dan had je ook wat. Namelijk zoals eigenlijk standaard de laatste dagen een taaie biefstuk die – los van hoe je het bestelt – altijd well done wordt geserveerd, en wat prima frietjes, net als overigens het voorgerecht van chicken strips.  De Chadza die ik tot hilariteit van de serveerster erbij bestelde, was niet direct voor herhaling vatbaar, een soort cassavepuree met weinig smaak. Been there, ate it, hoeft niet nog een keer. 

Zondag zijn we naar Chimanimani gereden, een dorpje in de Eastern Highlands (lekker koel!) dat heftig getroffen is door typhoon Idai. Er wordt hard gewerkt aan het herstel, het toerisme lijkt wel  flink geraakt te zijn. In een grijzer verleden was dit gebied populair onder bewoners van hoofdstad Harare om de hitte te ontvluchten, het hotel dat toen ‘de place to be’ was, kwam nu toch wel over als vooral heel erg veel vergane glorie. De excursie naar Bridal Veil falls was aardig, maar echt leuk was de zondagmiddagwandeling door het dorp, waarbij we dus de lokale radio ontmoetten. Erg leuk, zulke onverwachte ervaring, net als de hele wandeling door het dorp, blijven het mooiste van zulke reizen. 

Inmiddels zijn we een landsgrens en 137.249 potholes verder, en geland in Buffalo camp, maar dat verslag moet tot morgen wachten.  Dan zouden we aan het strand moeten zijn, met een cocktail en een gegrillde kreeft in het vooruitzicht, dus een dag later zou ook zo maar kunnen. Leuk om te lezen dat jullie deze verhalen kunnen waarderen, wij genieten er ook met volle teugen van! 

Vanochtend zo’n twee uur gereden, over zandpaden, gravelwegen en rotsige rivierbeddingen, en nu gesetteld voor de rest van de dag in een zogeheten Exclusive campsite. Dat betekent dat er behalve een long drop (veredeld gat in de grond, maar wel met pot, schutting en een heel bijzondere wc rol houder) geen enkele voorziening is, en dus ook geen mensen in de buurt. We hebben prachtig uitzicht op de Runde river, waar vanavond de dieren komen drinken, en op de Chilojo cliffs.

Die Runde river is prachtig, maar het betekent ook dat we die meerdere keren moeten oversteken op onze route door het park.  De eerste oversteek gisteren bleek nog eenvoudig, met een permanente ‘causeway’, een laag gelegen brug die pas een paar jaar open is. Na de rivierbedding bleek de weg tegen de noordelijke oever omhoog wel serieus heftig, steile haarspelden op slechte grond, de dikke auto was erg welkom! En vanochtend was het echt de rivier doorsteken (40 cm met best wat stroming), gelukkig  was de route goed gemarkeerd met stenen en bleek het redelijk goed te doen. 

Dus zoals gezegd, we hebben een heerlijk plekje voor vandaag, we gaan nergens meer heen, de dieren komen naar ons toe straks. Dus tijd om eens bij te komen van de eerste tien dagen, en te bedenken wat we gezien en gedaan hebben. 

De eerste paar dagen stonden vooral in het teken van voorbereiden. Op weg naar Schiphol al geoefend met wild spotten, en meteen een katachtige (Felix domesticus) gezien in het Oeienbos. Wennen aan een ander ritme, omdat de vlucht vertraging had, en op het vliegveld van Johannesburg meteen het bagagekarretje parkeren in een pothole, we zijn helemaal klaar voor Afrika!

Hotel (Mercure) en ontbijt prima, meteen auto ophalen bij de buren (Bushlore), dikke Hilux helemaal ingericht op off the grid werk, met een dubbele tank, dubbele accu, daktent,  compressor, zandladders, satelliettelefoon,  you name it. Uitgebreid uitleg over hoe alles werkte, we zijn er zeker een uur bezig geweest.

Daarna een rondje boodschappen (verzekering Mozambique, simkaartje, lunch, gastankje voor onze eigen brander) en richting Middelburg. Ermelo hebben we maar over geslagen, te ver uit de richting. Nog even wennen aan het feit dat de schemer ongeveer een kwartier duurt, en in het donker rijden is een absolute no go, dat zei de taxichauffeur van de airport shuttle ook al, en hij reed dus maar structureel (langzaam) door rood ipv te stoppen. 

Dinsdag nog een rondje boodschappen bij Spar, de eerste twee weken is er weinig gelegenheid voor boodschappen, dus de auto goed gevuld met voorraad variërend van pasta en instant noodles tot halloumi, feta en kappertjes.

Helaas geen mooie steaks, die mogen niet mee Mozambique in ivm mond- en klauwzeer, en nog erger, we mogen ook geen bier importeren!  Dan maar gezorgd voor mooie wijnen, en op naar Kruger! 

Zes nachten Kruger in vijf verschillende kampen, bijzonder om zo door bijna het hele park te rijden. We hebben van alles gezien, verderop wat meer info, maar de meeste indruk hebben toch wel de leeuwen met jaagplannen en de spelende olifanten gemaakt bij een remote waterhole op de grens met Mozambique, en de enorme krokodil op een paar meter van de auto.  Verder is de infrastructuur in het park prima, campings met goed sanitair, overal stroom en goed gevulde campingwinkels. De braais ’s avonds roken ook heerlijk! Wij hebben vooral op het deck van de diverse restaurants zitten eten, Chateaubriand, eggs Benedict, ’s mores, niets te klagen!

En op maandagochtend was het tijd om naar Gonarezhou te rijden, en echt off the grid te gaan. Route bestond uit zo’n 60 kilometer nog in het park (via Crook’s corner, vroeger een vrijplaats voor stroper, vogelvrijen en andere avonturiers)de grens met Mozambique, doorsteek van de Limpopo rivier, 60 kilometer grensweg, grens met Zimbabwe, en nog een 40 kilometer naar Mabalauta, de zuidelijke headquarters van het park. Ambitieus programma, maar volgens alle bronnen wel haalbaar op een dag. En om de spanning niet te hoog te laten oplopen, dat was het ook.

Maar het was wel hard werken! De eerste grens ging vloeiend, alle papieren waren in orde, en er werd zelf niet naar bier geïnformeerd. Voor niets weggegeven dus.  Vervolgens het eerste geitenpad links genomen, met dank aan Tracks4Africa (onmisbare app!) en kruipdoor sluipdoor naar de rivier gereden. Indrukwekkend brede rivierbedding maar de autosporen waren duidelijk, dus die maar gevolgd en ergens in het midden stonden wat kinderen die dit duidelijk vaker hadden meegemaakt, rare toeristen die ineens willen oversteken. Ze hebben ons keurig geloodst naar de ondiepe stukken, en zo stonden we veilig aan de overkant. De tweede hindernis was genomen, nu nog even de route naar de tweede grens.

En dat viel tegen! Dat was geen geitenpad, dat was een gemzenpad. Kuilen, rotsen, serieus offroaden en een gemiddelde snelheid van zo’n 10 km per uur, en dan is 60 kilometer heel erg veel! De waarschuwingen van Tracks4Africa (vanaf nu T4A) met ‘pas op, landmijnen’)  zijn overigens ook niet bevorderlijk voor een ontspannen sfeer Gelukkig was het tweede gedeelte wel wat beter zodat we rond half vier bij de grens met Zimbabwe stonden. En die verliep heel vriendelijk en correct, maar kostte ook nog eens veel tijd. Wellicht dat hun kwaliteitssysteem conform ISO9001 ( Quality Policy hing aan de muur!) wat balans kan vinden tussen registratie en snelheid, het gebeurde allemaal zeer zorgvuldig en op een heel prettige manier, maar gelukkig was er niemand voor ons, want het kostte nu al ruim een uur, voor de goedkeuring door port of health, het plakken van een visum in ons paspoort (alles was al geregeld in Nederland), en de temporary import permit voor de auto. We hadden zo wel tijd voor een uitgebreid praatje, en de senior customs officer wist inderdaad ook te melden, dat een week geleden nog twee mensen waren omgekomen door landmijnen. Waarschuwing was dus niet achterhaald. 

Uiteindelijk bleek bij de gate dat we nog een gate permit vergeten waren (blonT, hoe kun je dat vergeten!) maar na ook die documentatie te hebben geregeld, konden we op voor het laatste stukje. Aan de gate van Gonarezhou geregistreerd, per radio aangemeld bij de receptie van Mabalauta en met ‘jullie kunnen het wel vinden, eerste links en dan de weg volgen’ op pad (en natuurlijk T4A). Maar die gravelwegen worden wasborden als er te hard gereden wordt, en dan wil je niet al te hard meer rijden, omdat anders je nieren in je strot zitten. En als het dan gaat schemeren, en de routes naar de headquarters ineens zijn afgesloten zonder duidelijk alternatief, wordt het toch nog even spannend, zeker als je dan ook nog allerlei dieren tegenkomt die op pad gaan voor water. Het was wel opvallend dat ze duidelijk veel minder auto’s gewend waren, waar je in Kruger gerust kunt gaan staan wachten tot ze een keer aan de kant willen gaan, moet je in Gonarezhou echt goed opletten anders zie je helemaal niets. Maar, daarmee hebben we een echte zeldzaamheid gezien, althans ik voor de helft, en Antoine alleen zijn staart. Maar we waren het er duidelijk over eens, het was een gordeldier. Ze zijn erg schuw, gaan alleen in het schemer op pad, en zijn gewilde prooi van stropers (net als de neushoorn), dus helaas zeldzaam geworden.

We werden hartelijk welkom geheten bij receptie, ‘eindelijk! Jullie staan op plaats 3, kom morgen maar terug voor de administratie’. En zo konden we met uitzicht op de Mwenezi genieten van een goed glas wijn, en terugkijken op een pittige dag met een bijzonder einde. 

Op dinsdag zijn we het park van Zuid naar Noord (100 kilometer) doorgestoken, bij de receptie werd al gemeld, ’that will take usually 3,5 hours but for you probably five’. Maar wat een ervaring, niemand tegen gekomen, alleen wat zebra’s, buffels, natuurlijk impala, kudu’s en een olifant. Die laatste alleen op de meest ongelukkige plek, een heel smal pad met een pittige river crossing, waar coaching op de grond welkom zou zijn geweest. Maar gek genoeg voelden we er beiden weinig voor om uit te stappen. 

We sliepen die nacht in Chivililla, ook een wilderness campsite. Prachtige plek op een rotsplateau met uitzicht over Runde river, en alleen impala om ons gezelschap te houden. Bijzondere ervaring!

Daarna een dagje bij een developed campsite, dan kom je dus mensen tegen, om hout en water aan te vullen en te overleggen waar we de Runde kunnen oversteken. Het blijft heel bijzonder hoe we ineens bezig zijn met zulke fundamentele zaken, de waarschuwingen op de kaart van Gonarezhou  liegen er ook niet om. 

Maar zo beland je dan als een echte digital nomad op UTM coordinaten 403059E 7628514S en nu had ik dan eindelijk de rust voor een uitgebreider verslag. Helaas laat de data verbinding te wensen over (lees, die is er dus absoluut niet, we hebben alleen satellietverbinding) dus publiceren moet nog even wachten. 

Morgen rijden we naar 428104E, 7641138S, ook bekend als Pokwe. Twee keer de Runde over  

Berichtje is geplaatst vanuit een mooi koloniaal hotel in provinciestadje Chiredzi, de afgelopen dagen volgen nog, maar hieronder wat losse flarden. Foto’s uploaden gaat ook zo traag dat dat ook nog even moet wachten, sorry! Maar de openingsfoto bij Director’s zegt wat ons betreft genoeg over de afgelopen twee weken. 

Wat zijn we ondanks de goede voorbereidingen toch nog vergeten?

Een dikke donzen jas, wat was het koud bij de sunrise drive in Kruger. ’s Ochtend rond vijf uur was het een graadje of 5, en mijn fleece jasje en buffy konden echt niet op tegen de rijwind in de open truck. De dame (denk ik) aan de andere kant van het gangpad kan helemaal niet gezien hebben, die heeft de hele rit met haar handen voor haar gezicht gezeten, ik had gewoon medelijden. Niet dat we nu heel veel hebben gezien, maar de zonsopkomst was spectaculair! 

Een bakkie pakkie maar bij de Spar was die gelukkig wel te krijgen. 

Dus ik heb mijn innerlijke Jan Hanlo aangesproken en hier een speciaal gedicht aan gewijd.

Kakkie! Kannie pakkie zakkie? Ah jakkie!

Bakkie pakkie, zakkie makkie! 

En natuurlijk voor mijn paardenvriendjes: Hakkietakkie, weg zakkie!

En als je bij director’s camp zit, mogen enkele filmtips natuurlijk niet ontbreken:

Gorilla’s in de mist

De rit van Middelburg door de bergen naar Kruger via Long Tom pass (het lijkt het wilde westen wel) leek vrij simpel, maar de serieus dichte mist boven was niet grappig. Zeker 20 kilometer met nul zicht gereden, de tegenliggers doemden pas op het laatste moment op, en navigatie was hard nodig om de bochten te voorspellen.

Silence of the Lambs

Voor de prachtig gekleurde (Clarice) Starlings waar je over struikelde in Kruger!

Birds (Hitchcock)

zie hiervoor

 African Queen en Out of Africa

duh!

Verkeersregels in de parken

Dieren hebben voorrang, altijd! En als ze op de weg staan, heb je pech. En als olifanten dichtbij de weg staan, heb je ook pech. En als je na een kwartier nog steeds staat te wachten omdat ze heerlijk bezig zijn een boompje op te peuzelen heb je ook pech. En dus draai je maar om, en rijd je de hele route over het zandpad maar weer terug. Best handig dus om ruim te plannen, want de gate van je kamp gaat om zes uur dicht, en te laat = boete! 

Verdere regels, takken op een pad = verboden in te rijden. Niet door olifantenmest rijden, daar kunnen stekels in zitten die je banden lek prikken. We zien ook regelmatig een olifant als een soort klaarover midden op de weg staan, tot de kudde voorbij is, en hun lichaamstaal laat niets te wensen over. 

Dieren spotten in Kruger komt vaak neer op stilstaande auto’s spotten, want dan is er dus iets te zien.   Zo hebben we wel een groep leeuwen gezien die zich aan het voorbereiden waren voor een jacht, maar de kudde impala’s was te alert. 

Van aap tot zebra

We hebben zoveel dieren gezien, het alfabet zullen we vast kunnen vullen maar dat ga ik jullie niet aandoen. Uiteraard olifanten, allerlei soorten grazers (kudu’s, impala, wildebeest, hartebeest, en heel veel meer hertebeestjes die ik niet uit elkaar kan houden), zebra’s, giraffes (die poseren echt en draaien die lange wimpers naar je toe ‘kijk mij eens knap zijn’), nijlpaarden (wat maken die een herrie, en ze houden niet op ook), krokodillen, twee luipaarden, gieren, diverse roofvogels, leeuwen dus, warthogs,  hyena’s, een zwemmende slang, die als een soort Nessie uit het water zijn kop omhoog stak, dwarf mongooses (of zijn dat mongeese?), eekhoorns, en guinea fowl (ik ken het als bush meat uit Ghana, in Nederland bekend als lekkernij, nl parelhoen). 

We rijden via Crooks corner naar de grens met Mozambique, die hopelijk snel gaat.

De hoeveelheid papierwerk vooraf was iig indrukwekkend, een A4tje vol gegevens voor de temporary import permit, visa aanvraag via de ambassade in Brussel, het lijkt wel een audit. Vervolgens de Limpopo doorsteken, het water staat laag genoeg om niet de ferry te hoeven nemen. 60 km zandpad, grens met Zimbabwe (e-visa!) en dan naar Mabalauta, de eerste stop in Gonarezhou , zonder WiFi, stroom, of wat voor voorzieningen dan ook. We zijn dan ook goed bepakt, 200 liter diesel, volle water tank, goed gevulde voorraadla en koelkast (op aparte accu), met eerste levensbehoeften als wijn, kaas, chocolade, en melk voor de cappuccino (we hebben de usb oplaadbare opschuimer uiteraard bij ons), en wat luxe als tomaten, uien, courgette en crackers. We zijn trouwens wel een zak chips armer, die werd net door een aapje uit de auto gegrist! 

kortom, we zijn er klaar voor. Ergens eind van de week wsl weer on the grid, tot die tijd: drive safe, want dat is de vaste opmerking hier

Maar die bestemming maakte wel alles goed. Cleopatra Mountain Farmhouse (Lonely Planet: “If God were to top off the beauty of the Drakesnberg with a gourmet treat, Cleopatra Mountain Farmhouse would be it”) ligt diep in de Drakensberg en wordt gerund door een beroemde Zuidafrikaanse chef. De kamers hebben ieder een eigen stijl, en kijken allemaal uit over een flinke vijver vol forellen waaraan ook de lounge en de eetzaal liggen. Het is een oase van rust en zeer geschikt om bij te komen van een intensief weekje. Lesotho was fantastisch maar de vele kilometers ga je wel voelen. Met name de eerste dag hebben we dan ook vooral genoten van de rust, en ons mentaal voorbereid op het diner. Iedereen (in smart casual)  werd rond zeven uur verwacht for drinks in de lounge, waar we gastvrij werden ontvangen door de kok en maitre d’hotel (een vrouwelijke maitre zal toch geen maitresse heten? Hoe dan ook, de gastvrouw dus). De wijn voor bij het
diner (helaas geen wijn arrangement) konden we uitzoeken in de kelder, en na een uitgebreide toelichting op het menu inclusief geschiedenis van het hotel, was het ronduit genieten. Geen gedoe met light producten en veggies (“ik ben toch geen konijn”, aldus de kok), rijke roomsauzen en een prachtige steak (die ze juist niet heel langzaam garen maar heel snel dichtschroeien, laten staan, nog een keer verhitten en dan gewoon laten
staan, die techniek ga ik eens proberen), maar ook een garnalencocktail met pindasaus. 
En die trend werd voortgezet met een driegangen ontbijt de volgende dag. Lunch wordt niet geserveerd maar als je toch trek kreeg, stond er van 12 tot 5 een prachtige cheese platter en zelfgebakken muffins, meer wil je
ook niet als je nog van het avondeten wil genieten.  Om niet alleen maar te zitten snoepen, zijn we een stuk gaan lopen in de Drakenberg. Totaal verlaten gebied, prachtig uitzicht op de bergen ten noorden, en als enorme klapper twee lammergieren die boven en langs ons cirkelden, toen we net op een uitzichtspuntje zaten. Later bleek dat fotografen speciaal hiervoor naar toe komen en hier dagen op zitten te wachten, ze zijn wereldwijd bedreigd en ook de populatie in Drakensberg heeft het moeilijk. 

De avond was een herhaling van de dag ervoor, en met name de espresso van mushroom was ontzettend lekker. 

Barberton 
Aan alle goede dingen komt een eind, en dus ook aan dit fantastische verjaardagscadeau. De rit van Cleopatra naar Kruger was te veel voor een dag, dus hadden we Barberton (een uurtje zuidelijk) gepland voor de overnachting. Hotelletje uitgezocht maar niet geboekt (moet lukken) maar dat viel tegen. Er bleek een Geologie conferentie te zijn, en het geplande hotel zat vol, zo hoorden we al van de Duitse familie die net voor ons aankwam. Gelukkig had de eigenaar al wat anders voor hen geregeld, en wij konden daar ook terecht. Dat bleek een eenvoudig B&B iets verderop, waar we door de gastheer werden uitgenodigd voor een glas wijn in de tuin, samen met de Geologie professor. Dat liep naadloos over in een braai (bbq) en een geweldige avond met discussies over Competitive Exclusion, de ouderdom van de Barberton rocks, de ontwikkeling en toekomst van Zuid-Afrika, en het uiterlijk van mensen uit Cornwall. Briljant!

Kruger game reserve
Kruger is snel genoeg samen te vatten: reusachtig groot, heel veel beestjes en bijna geen water. We hebben ruim vier dagen door het zuidelijke deel van het park getoerd en de droogte is onvoorstelbaar. Bijna alle rivieren staan droog en zien eruit als de zandvlaktes in de Drunense duinen. De weinige plekken waar nog wel water is, zijn dan ook bijna garantie om dieren te zien, maar ik vraag me ernstig af wat er gebeurt als het dit jaar ook weer te weinig regent. 
Oke, elk nadeel heb zijn voordeel, en we hebben dus wel heel veel dieren gezien, van de allergrootste (hippo, wildebeest) tot de allerkleinste (steenbokkie, genet cat), alle 120.000 impala’s (althans zo voelde het) en
diverse andere hertachtigen. The Big Five (rhino, olifant, buffalo, leeuw, luipaard) hebben we ook allemaal gezien, en verder zebra’s, giraffes (dat zijn net fotomodellen, die staan echt te poseren), hyena, nijlpaarden,
krokodillen, hondsbrutale (en gevaarlijke) apen en diverse vogels. Het leukste is nog wel om zelf dieren te spotten in de bush of op het veld, en dat lukte best aardig. Erg grappig om te zien hoe echt grote dieren zich perfect weten te verbergen, je moet soms goed kijken om een giraffe of olifant te zien, om over leeuwen maar te zwijgen. Gelukkig kennen alle kampen borden waar de sightings van die dag worden gepubliceerd, en ook
een grote groep auto’s (je mag vrijwel nergens uitstappen!) is een aardige weggever. 
Naast de self drives zijn we twee keer met een gids het park in gegaan, en dat leverde ons tijdens de night drive nog een bush baby (nagapie = nacht aapje) en een luipaard dat midden op de weg lag (lekker warm). 
Klein minpuntje in Kruger was eigenlijk het eten, prachtige steaks werden verzopen in in bbq saus en andere gerechten zagen er op de kaart prachtig uit, maar bleken toch veredeld toeristenvoer. Jammer, maar gelukkig zat het met de wijn en de koffie wel goed. 

Laatste loodjes
Om de reis naar Jo’burg niet te gek lang te maken, hebben we nog een laatste stop gemaakt, in de buurt van Blyde River canyon. Pas nadat we ook de Treurrivier hadden gezien, viel het kwartje; het gaat hier om de Blijde
rivier De canyon zelf is groot en best fraai, maar met name de potholes bij de samenloop van Blyde en Treur waren indrukwekkend. Diepe ronde gaten, in alle soorten en maten. Onze lunch stop (Pilgrim’s Rest) viel wat
tegen, een disneyfied goudzoekersdorpje, dat overspoeld wordt door toeristen en waar we voor het eerst echt te maken hadden met souvenirverkopers, die ‘No thank you’ niet kenden. 

Culinary do’s
Dinner at the Victoria Manor
Marmite on toast
Kudu biltong
Pancakes in Pilgrim’s Rest

Culinary don’ts
Black peppered steaks
Eten in Kruger


Groeten en tot in Nederland
Antoine en Lielle

Prima diner, duck breast en een cheese platter! Vandaag ook weer de grootste lol gehad, en net even tijd voor het eten om eea bij te werken. 

Addo deel 2: In the jungle, the mighty jungle, the lions sleep tonight
Ja, we hebben leeuwen gezien (dit voor de ongeduldige lezers). De sundowner guided tour was super, in een verhoogde truck met overkapping werden we door het park gereden op zoek naar de ‘spannende’ dieren. En die hebben we gezien. Drie cheetahs die bij een karkas van een kudu(hertachtige) lagen, een baby olifantje van nog geen maand oud, en na een stuk flink doorblazen dan inderdaad twee leeuwen die in het avondzonnetjelagen te maffen. Grote verkeerschaos erbij, inclusief zelfs een auto met pech die later werd weggesleept door de ranger. We hebben er zo’n twintig minuten gewacht in de hoop dat er nog wat spannends ging gebeuren, maar helaas. De catering (vooraf bestelde drankjes, snacks als biltong and droe worst) was welkom, en we waren net op tijd binnen, de gate van het rest camp sloot namelijk om zes uur en onze gids waarschuwde de anderen al: ‘Be in time; if you are late, I will be waiting for you with a fine, and not with a key’.

 
’s Avonds opnieuw gegeten bij de lokale culinaire hotspot (en enige optie), de Cattle Baron. Het voorgerecht (zalmforel met rosti) was prima, de black peppered steak flambeed in brandy had meer weg van een hap rode pepers. Pas na het zorgvuldig eraf schrapen van alles dat op een peperkorrel leek, was er nog iets van het vlees te proeven. Zonde!
Met de wijze tips van de gids nog in het achterhoofd zijn we de volgende dag nog twee keer op pad gegaan, en met name de tweede keer was verrassend productief. ’s Ochtends al een jakhals gezien, ’s middags nog
struisvogels, schildpad, een kudde olifanten waaronder een puberolifantsjochie dat stoer wilde doen tegen de auto, en later nog een kudde olifanten die duidelijk op pad waren naar een volgende plek. 

Addo – Cradock: Downton Abbey
En dat moesten wij dus ook, en omdat Hogsback geen kamers meer had, hadden we een overnachting in Cradock geboekt bij een B&B. Zo’n 150 km rijden, een goede twee uur en dat liep  voorspoedig. Cradock bleek
verrassend veel leuker dan we hadden gedacht, een militaire plaats uit 1813 die was gevestigd om de Xhosa te belemmeren de ‘Great Fish river’ (geen idee of de vis of rivier groot is, we hebben geen van beide gezien) over te steken. Ons B&B was een oud koloniaal pand, waar we de Garden Room toegewezen kregen, ik vermoed dat het vroeger in gebruik was voor de staf. We hebben de meeste bezienswaardigheden (huis van een bekende schrijfster en een Nederlands gereformeerde kerk uit 1849) overgeslagen, maar eentje konden we niet missen, de Victoria Manor. Een klassiek Engels huis, dat inmiddels  in gebruik is als hotel/restaurant. En Engelser kun je het niet krijgen. Ontvangst met – veel te zoete – sherry, een eetzaal vol tafelzilver, klassieke fauteuils en een buffet met onder andere roast potatoes, lamb stew and mint sauce en apple pudding met custard sauce.
Bijzonder, zeker als je verwacht gewoon ergens snel wat te gaan eten. 

Het stadje zelf was verrassend modern, veel zaken voor auto-onderdelen, maar ook luxe beddengoed, en twee prima supermarkten (waaronder de spar ). Ik heb mijn ogen uitgekeken, had nog altijd de beelden van Ghanese ‘supermarkten’ voor me en dan was dit een heel groot contrast. Maar gelukkig had de lokale drogist ook nog allerlei traditionele kruidenmengsels te koop, al heb ik die toch aan me voorbij laten gaan. 

Cradock – Malealea: Road to nowhere
En met voldoende noodrantsoen, alle electronica geladen en een benzinepomp gepland kort voor de grens (weinig ongelode benzine in Lesotho, wordt vervolgd) op weg naar Malealea. We hadden zo’n vijf uur en 416 kilometer voor de boeg, dus met vertrek rond tien uur zat daar voldoende marge in om voor donker(rond zes uur) de laatste 7 kilometer over een onverharde weg te rijden. En idd, we schoten lekker op, en rond lunchtijd waren we aangekomen in Aliwal-Noord (Aliwal-Zuid hebben we niet kunnen vinden), volgetankt en gestopt voor de lunch bij The Pantry, waar prima cappuccino en heerlijke sandwiches (Pesto/mozzarella en feta/tomaat) werden geserveerd. En daar leek het me handig om te controleren of de grens wel open was op zaterdag (je weet maar nooit). En dat was gelukkig wel zo, maar hij sloot wel om vier uur (volgens de Lonely Planet). En met anderhalf uur te rijden wil je toch echt rond half twee wel weg zijn om wat marge te houden. Maar dan zou het geen probleem mogen zijn, toch.
Alvast wel maar naar een plan B gekeken (omrijden via hoofdstad Maseru, veel kilometers en veel tijd).  Rond half drie draaiden we volgens planning de laatste 21 kilometer naar de grens op (richting het plaatsje Boesmanskop) en dat bleek niet zo zeer een onverharde weg maar een vergane asfaltweg te zijn waar het een hele uitdaging werd om de snelheid in de dubbele cijfers te houden. En dan wordt het toch nog best spannend. Niemand te bekennen, alleen omheiningen van de boerderijen uit de wijde omgeving, her en der wat vee, windmolens om water op te pompen en dat was het dan wel. Maar, complimenten voor Google maps, we stonden om iets over drie (dwz met 10 minuten vertraging) waar de grenswachten van beide landen keurig op hun post waren. Stempels verzameld (we waren de vierde auto van de dag), een verblijfsvergunning voor Lesotho van 10 dagen, en binnen een kwartier konden we verder. Met complimenten voor de mission statements bij beide douanes overigens!
En meteen na de grens een sms’je: welkom in Lesotho, hopelijk heeft u een goede reis gehad

Dan Lesotho, wat een contrast! Veel meer shared taxi’s overal (met bijbehorende rijstijl), veel meer bewoning langs de weg, kebabs die op straat gegrilled worden, de bekende stapeltjes tomaten op de markt, en overal mensen (en begrafenissen, blijkt gebruikelijk op zaterdag). Erg bijzonder was ook de sponsoring door Vodaphone (vodacom hier) van de lokale kroegen en de ‘humped zebra crossings’ die bijna niet te zien zijn
maar wel stapvoets genomen moeten worden als je je auto heel wil houden. Wegen zijn verder prima, tot het laatste stukje. Een bergpas genaamd Gates of Paradise op 2000 meter, via een  zandpad (wel mooi vlak) met prachtige uitzichten. Alle reserveringen klopten, diner was een braai (bbq) met T bone steak en diverse groenten, we hebben echt niets te klagen over het eten hier. 

Malealea

Malealea is een dorp dat al eeuwen bestaat en waar de bevolking leeft van hun eigen vee en de gewassen die ze zelf verbouwen (en wat cash crops voor kleding). De Lodge wordt gerund door een familie die er al tientallen jaren zit en het is een echt gemeenschapsproject. Alle activiteiten worden begeleid door mensen uit de omgeving, en er zijn diverse initiatieven om het dorp verder te ontwikkelen. 
Wij hadden in de ochtend gekozen voor de Village en Museum tour, waarbij we twee uur lang door het dorp hebben gelopen, bij de witte vlag (zie verder) lokaal gebrouwen bier gedronken (lijkt op cider met een sterke hop nasmaak), allerlei informatie over lokale planten en gebruiken hebben gehoord (vandaar die info over de begrafenissen hiervoor) en daarna nog een museum bezocht. Die tour duurde niet zo lang (10 m2) maar de gids was erg onder de indruk dat we de oven en de windschotten voor het kookvuur wisten te herkennen. Ik was nog het meest onder de indruk van armbanden die gemaakt werden van opgevouwen snoeppapiertjes. Kleurrijk, inventief en gewoon leuk. 

Malealea is een Pony Trek lodge en dat is natuurlijk wel heel verleidelijk, dus zijn we (ja, Antoine heeft ook gereden) ’s middags een buitenritje langs de canyon gaan maken. Twee uur gestapt op kleine en zeer zekere Basuto pony’s, wederom met een gids die de foto’s van Nederlandse paarden (en vooral rijdende vrouwen) heel bijzonder vond. 
Prima lamb stew ’s avonds, en de bekende blackout om 10 uur, kaarsen en lucifers zijn standaard uitrusting van de kamer.  

Malealea – Semonkong
Totaal het besef van dagen kwijt, maar ik geloof dat dit maandag 29 augustus is. Hoe dan ook, we zijn vanuit Malealea op weg naar Semonkong, en we zijn van plan om te tanken in Maseru; het ligt min of meer op de
route  en waarschijnlijk is er in Semonkong geen loodvrije benzine te krijgen. 
Dat was tenminste het idee. Het benzinestation bij de afslag was een grote chaos van auto’s die zich een weg probeerden te banen naar de pompen, en net als wij aan de beurt zijn blijkt de benzine op. Dan maar een stukje richting Maseru rijden, en dat blijkt een ervaring op zich. Twee fikse aanrijdingen gezien, verkeerschaos van het niveau Achimota junction (voor de Ghana kenners) en diverse pompen zonder brandstoffen. Net als we van plan zijn om het dan maar op ¾ tank te houden (ruim voldoende) doemt er een Puma station op met opnieuw lange rijen. Hoopvol aanschuiven in de kortste rij bleek niet handig, iedereen wilde loodvrij tanken een man met een groot geweer zorgde er iig voor dat iedereen keurig op zijn beurt wachtte, alleen de hoeveelheid jerrycans die regelmatig uit de achterbak werd gehaald, baarde wel zorgen. Maar gelukkig konden we nog zorgen voor een volle tank (en fill it up betekent hier ook echt vol, tot de laatste milliliter) en daarmee op pad naar Semonkong. 

En wat een tocht was dat! We hebben passen ruim boven de 2500 m gereden, die we echt in zijn 1 naar boven moesten tuffen. Op meerdere plekken grote rotsblokken op de (opnieuw prima) weg en zelfs een paar keer nog sneeuwplakkaten in de berm gehad. Kennelijk zijn er in juli nog mensen ingesneeuwd in de lodges en dat was geen verrassing als je zag hoeveel er nu nog lag. En overal kom je mensen tegen, als je denkt op een verlaten stukje rustig te kunnen lunchen of gewoon even rond te kijken, mispoes. 
En als je dan denkt dat je alles gehad hebt, komt het laatste stukje naar de lodge nog. Eerst stapvoets door het dorp, dat bijna een western stadje lijkt met overal paarden en ezels die braaf op hun eigenaar staan te wachten. Zowel google maps als de pijlen van de lodge sturen ons via een kleine wateroversteek een steil keienpad af richting de rivier, en na wat navragen bij de passerende voetgangers blijkt dit inderdaad te kloppen.
Dus toch maar heel voorzichtig naar beneden hobbelen en na een rivieroversteek (gelukkig met brug) arriveren we inderdaad in Semonkong Lodge, een luxe uitvoering van Malealea. De rondavel (wel een flink stuk heuvelop, niet fijn na een wijntje) heeft een haardvuur, en het restaurant kent een keuze uit twee gerechten ipv het eten wat de pot schaft. We blijken wel aan de lokale A2 te zitten, de hele dag komt er verkeer (lees mensen te paard/ezel) voorbij, gelukkig blijft de overlast beperkt tot hinnikende paarden en wat scheldwoorden tegen de ezels. Ze zijn op weg uit de heuvels naar de lokale markt om hun oogst te verkopen en/of inkopen te doen. 

Semonkong – Place of Smokes
Deze dag hebben we gekozen om maar wat actiever te zijn, en naar een waterval te lopen. Met gids, niet nodig voor de route maar erg leuk om zo achtergrondinformatie te horen. Zo is er iedere maand een paardenrace in de vallei, maar vanuit de wijde omgeving aan wordt meegedaan. De waterval is indrukwekkend, ruim 200 meter hoog, en loodrecht. Geen wonder dat het hier Place of  Smokes heet. 

En na zo’n wandeling (ca 3 uur) heb je natuurlijk een biertje verdiend, en wat kun je dan beter doen dan een lokale kroegentocht. De lodge zorgde voor een gids/fotograaf en gids/ezelbegeleider, en twee Bobs (beter gezegd Bobbine en Bobette). We werden namelijk op ezeltjes gezet (antoine kon bijna meelopen) en zo van pub tot pub vervoerd. Ezelbegeleider was wel fijn, want hoofdstel of halster deden ze niet aan Maar de kroegentocht was een daverend succes, pool spelen, grote flessen bier drinken (vooral door de gidsen trouwens) en vooral veel gelachen met de ezels die bij voorkeur hun eigen weg gaan. Het was ook mooie kans om rond te kijken in het dorp, en er werd zo hard om ons gelachen dat we gerust foto’s konden maken  

Semonkong is inmiddels al weer een paar dagen geleden, we zitten nu in een enorm luxe mountain retreat met fantastisch eten, en vertrekken morgen richting Kruger. Een verslag van de tussenliggende dagen volgt nog, het is inmiddels wel lang genoeg geworden. 


Wishing you Khotso, Pula, Nala (Peace, Rain, Prosperity)
Antoine en Lielle